ناصر خسرو

116

جامع الحكمتين ( فارسى )

سخنى بود از سخنان خداى تعالى به حكم اين آيت ( كه ) همىگويد : قوله « إِنَّمَا الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ اللَّهِ وَ كَلِمَتُهُ أَلْقاها إِلى مَرْيَمَ [ b 36 ] وَ رُوحٌ مِنْهُ . » « 1 » و همچنين مر رسول مصطفى را - عليه السّلام - خداى تعالى « 2 » « كتاب خويش » گفت بدين آيت قوله : هذا « كِتابٌ يَنْطِقُ » « 3 » عليكم « بِالْحَقِّ . » ( 112 ) ( خداوند ) علم تأويل وصىّ رسول اللّه است ، و مدقّقان دعوت استخراجى كرده‌اند ازين سه نام : يكى علىّ ، و ديگر حقّ ، و سه ديگر وصىّ . و گفتند : حساب دو حرف « حقّ » - به حساب جمّل - با هر دو حرف برابر است با حساب نام خداوند تأويل . و حساب سه ( حرف ) « وصىّ » با هر سه حرف و با نام نيز برابر است با حساب « 4 » نام خداوند تأويل ، و اين سطر لطيفست . « 5 » و چو زوال اشتباه بحقّ است ، آنگاه تأويل است آنچ اشتباه به دو زايل شود . پس نتيجهء برهانى ازين دو مقدّمه آن آيد كه تأويل حقّست . و تأويل بازبردن سخن باشد بأوّل او ، و أوّل همهء موجودات ابداعست كو بعقل متّحدست ، و مؤيّد همهء رسولان عقلست . ( پس ) واجب آيد دانستن كه ابداع حقّست كه سخن بتأويل از عقل پذرفتست بتوسّط أنبيا عليهم السّلام . ( 113 ) امّا سرور مر جوهر عقل را گويند كه جنّة المأوى جوهر اوست . رسول مصطفى - عليه السّلام - گفت « چون بهشتيان به نزديك بهشت رسند ، دنهء

--> ( 1 ) سورهء 4 ( النساء ) آيهء 169 ( 2 ) تعالى : + در A ( 3 ) كتاب ينطق : كتابنا منطق A سورهء 23 ( المؤمنون ) آيهء 64 ( 4 ) با حساب : باجسام A ( 5 ) و اين سطر لطيفست : « على » 70 + 30 + 10 110 ؛ - « حق » 8 + 100 ( 108 ) + 2 ( يعنى با هر دو حرف ! ) 110 ؛ - « وصى » 6 + 90 + 10 ( 106 ) + 3 ( يعنى با هر سه حرف ! ) + 1 ( يعنى با نام ) 110